Psychoanaliza została zapoczątkowana przez Zygmunta Freuda jako praktyka traktowania cierpienia za pomocą mówienia i mowy. Jej podstawowym założeniem jest, że symptomatyczne cierpienie nie jest jedynie zaburzeniem, ale niesie w sobie nieświadomą wiedzę. Jej przekaz jest dla każdego jednostkowy, ale możliwy do odczytania. Efekt terapeutyczny psychoanalizy jest efektem poważnego potraktowania tej tezy.

Odnowienie psychoanalizy przez Jacquesa Lacana wynikało z potrzeby powrotu do radykalnego charakteru freudowskiego odkrycia nieświadomego, i oddzielenia etyki psychoanalizy od psychologii w którą popadała.

Podjęcie psychoanalizy nie wymaga wcześniejszego przygotowania ani znajomości jej teorii. To, czym może się ona stać dla danej osoby, rozstrzyga się w toku pierwszych spotkań, które mogą prowadzić do rozpoczęcia procesu psychoanalitycznego. Spotkania z psychoanalitykiem nie wykluczają innych form leczenia.